mardin bg

Dünden Bugüne Mardin

Yörede yerleşik hayata dair ilk izlere Neolotik Dönem’de rastlanmaktadır. Kentin kuruluş tarihinin ise, M.Ö. 4500-3500 yıllarında Mezopotamya’da yaşayan Subariler zamanına kadar dayandığı arkeolojik kazı ve araştırmalardan anlaşılmaktadır. M.Ö. 3. binde, tıpkı diğer Güney Doğu Anadolu bölgesi yerleşimlerinde olduğu gibi Hurri ve Mitanni kültürü etkin olmuş, özellikle Nusaybin’in 4 km kuzeyindeki Gırnavaz Tepesi bu kültürün merkezi olmuştur. M.Ö. 2850’de Sümerlerin egemen olduğu Mardin, şehircilik, sulama ve tarım alanında ileri bir düzeye ulaşmıştır. M.Ö. 2500 yıllarında Akad-Sümer Devleti’nin, M.Ö. 2200-1925 yıllarında da Babil Devleti’nin egemenliği altında kalan Mardin ve çevresinde, Iran dolaylarından gelen Midiller 500 yıl kadar hüküm sürmüş, M.Ö. 1367 yılında da Asurlar kenti topraklarına katmıştır. M.Ö. 1200’lerde başlayan Deniz Kavimleri göçünün yarattığı kargaşayı fırsat bilen, Sami soyundan Aramiler kuzeye göç etmeye başlamışlar ve bu göçler M.Ö. 11. ve 10. yy.lar boyunca da sürmüştür. Bu durum, Güneydoğu Anadolu’nun etnik ve kültürel yapısını da büyük ölçüde etkilemiştir. M.Ö. 1060’da Hititler Gılgamış yakınlarında Asurluları yenmişlerse de, Mardin Asur hâkimiyetinde kalmıştır. M.Ö. 800’lerden sonra bölgeye bir süre Urartuların hakim olduğu sanılmaktadır. M.Ö. 6. yy. ortalarında yöreye egemen olan Persler Güneydoğu Anadolu’da Aramice’yi resmi dil yapmışlardır. Bu durum Arami kültürünün yörede güç kazanmasını sağlamıştır. M.Ö. 335 yıllarında Makedonya Kralı Büyük İskender Anadolu’yu ele geçirmiştir. M.S. 250’de Roma İmparatorluğu’na katılan Mardin’in bu dönemde kültürel gelişmesini etkileyen en önemli olay Hıristiyanlığın yayılışıdır. Bizans-Sasani çatışmalarının en çok etkilediği yörelerden biri yine Mardin olmuştur. 7. yy.da Arapların yöreye gelişiyle, İslam uygarlığı yayılmaya başlamıştır. 12. yy. başlarında Selçuklu ve Artukoğulları hâkimiyeti ile Türkmenler yörede etkin hale gelmişlerdir. Bu dönemi, Akkoyunlu ve Safevi egemenliği izlemiş, Yavuz Sultan Selim zamanında, 1517’de Mardin ve yöresi Osmanlı yönetimine bağlanmıştır. Osmanlı Dönemi’nde Diyar-ı Bekr eyaletine bağlı bir sancak merkezi olan Mardin ilinin bilinen ilk adı “Marida”dır. Süryani dilinde şehrin adı “Marde” iken, Arap ve Türkler tarafından “Mardin” adı verilmiştir.

Tarihi İpek Yolu üzerinde yer alan Mardin’de bugün birçok han ve kervansaray, asırlardır var olan ve inşa edildikleri dönemin özelliklerini yansıtan, dini açıdan olduğu kadar, sanatsal yönden de değer taşıyan cami, türbe, kilise, manastır vb. birçok eser yörenin kültürel zenginliğini artırmaktadır. Son yıllarda sadece ülkemizin değil, tüm dünyanın ilgisini çekmeye başlayan Mardin, SİT alanı olarak belirlenmiş ve tarihi-kültürel yapısı ile UNESCO “Dünya Mirası Listesi”ne girmeye aday olmuş bir kenttir

Mardin ilinin ilçeleri; Merkez, Dargeçit, Derik, Kızıltepe, Mazıdağı, Midyat, Nusaybin, Ömerli, Savur ve Yeşilli’dir.